Stan po użyciu alkoholu a stan nietrzeźwości, czyli słów kilka o jeździe na podwójnym gazie…

Dodane przez: Joanna Zalewska,

Zasada brzmi: „spożywałem alkohol – nie prowadzę”. Fakt jest jednak taki, że nie wszyscy się do niej stosują a odważnych i nieodpowiedzialnych ludzi w społeczeństwie nie brakuje. Jazda pod wpływem alkoholu, jako czyn społecznie szkodliwy, została szczegółowo uregulowana przez polskiego ustawodawcę. Kierowca będący pod wpływem alkoholu popełnia przestępstwo bądź wykroczenie, co jest uzależnione  od stężenia alkoholu we krwi bądź jego obecności w wydychanym powietrzu. Ze stanem nietrzeźwości, a tym samym z popełnieniem przestępstwa, mamy do czynienia wówczas, gdy:

1) zawartość alkoholu we krwi przekracza 0,5 promila albo prowadzi do stężenia przekraczającego tę wartość lub

2) zawartość alkoholu w 1 dm3 wydychanego powietrza przekracza 0,25 mg albo prowadzi do stężenia przekraczającego tę wartość (art. 115 § 16 Ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. – Kodeks karny, Dz. U. 1997 Nr 88, poz. 553 ze zm. dalej: KK, art. 46 ust. 3 Ustawy z dnia 26 października 1982 r. o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi, Dz.U. 1982 Nr 35, poz. 230 ze zm. dalej ust. o wychowaniu w trzeźwości).

Stan po użyciu alkoholu, który przesądza o popełnieniu wykroczenia, zachodzi natomiast w sytuacji, gdy zawartość alkoholu w organizmie wynosi lub prowadzi do:

1) stężenia we krwi od 0,2 do 0,5 promila alkoholu albo

2) obecności w wydychanym powietrzu od 0,1 mg do 0,25 mg alkoholu w 1 dm3 (art. 46 ust. 2 ust. o wychowaniu w trzeźwości).

W przypadku prowadzenia pojazdu w stanie nietrzeźwości mamy do czynienia z przestępstwem. Podstawę odpowiedzialności stanowi w tym przypadku art. 178a KK. Zgodnie z jego brzmieniem kto, znajdując się w stanie nietrzeźwości lub pod wpływem środka odurzającego, prowadzi pojazd mechaniczny w ruchu lądowym, wodnym lub powietrznym, podlega grzywnie, karze ograniczenia wolności albo pozbawienia wolności do lat 2 (§ 1).

Oprócz powyższego sąd obligatoryjnie orzeka zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych lub pojazdów mechanicznych określonego rodzaju na okres nie krótszy niż 3 lata (do 18 maja 2015 r. był to okres od roku do lat 10). Ponadto, w razie skazania sprawcy za przestępstwo prowadzenia pojazdu w stanie nietrzeźwości sąd orzeka świadczenie pieniężne na rzecz Funduszu Pomocy Pokrzywdzonym oraz Pomocy Postpenitencjarnej w wysokości co najmniej 5000 złotych, do wysokości 60 000 złotych (art. 43a § 2 KK).

Zgodnie z § 4 art. 178a KK, jeżeli sprawca powyższego czynu (tj. prowadzenie pojazdu w stanie nietrzeźwości) był już wcześniej prawomocnie skazany za prowadzenie pojazdu mechanicznego w stanie nietrzeźwości lub pod wpływem środka odurzającego albo za przestępstwo określone w art. 173 (katastrofa w komunikacji), 174 (sprowadzenie bezpośredniego niebezpieczeństwa katastrofy), 177 (spowodowanie wypadku w komunikacji) lub art. 355 § 2 (wypadek komunikacyjny popełniony przez żołnierza, którego następstwem jest śmierć lub ciężki uszczerbek na zdrowiu) popełnione w stanie nietrzeźwości lub pod wpływem środka odurzającego albo dopuścił się czynu określonego w § 1 w okresie obowiązywania zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych orzeczonego w związku ze skazaniem za przestępstwo, podlega karze pozbawienia wolności od 3 miesięcy do lat 5 (§ 4). W tym przypadku zakaz prowadzenia wszelkich pojazdów mechanicznych jest orzekany dożywotnio a świadczenie pieniężne wynosi min. 10 000 zł.

Wspomnieć należy o nieobowiązującym już art. 178a § 2 KK, który stanowił że ten kto, znajdując się w stanie nietrzeźwości lub pod wpływem środka odurzającego, prowadzi na drodze publicznej, w strefie zamieszkania lub w strefie ruchu inny pojazd niż określony w § 1 (tj. pojazd mechaniczny), podlega grzywnie, karze ograniczenia wolności albo pozbawienia wolności do roku. Oprócz jednej z kar przewidzianych w art. 178a § 2 kk, sądy miały obowiązek orzekać wobec m.in. nietrzeźwych rowerzystów zakaz prowadzenia pojazdów na okres od roku aż do 10 lat. Mógł być to zakaz prowadzenia wszelkich pojazdów albo pojazdów określonego rodzaju. W praktyce regułą było orzekanie zakazu prowadzenia rowerów, jak i pojazdów mechanicznych. Pojęcie „inny pojazd” niż pojazd mechaniczny obejmuje w szczególności „(…) zaprzęgi konne, rowery, a także statki żaglowe, łodzie wiosłowe, balony, szybowce itp., a więc bardzo szeroki krąg rodzaj ów pojazdów wyróżniający się tym, iż można o nich powiedzieć że są kierowane przez człowieka, tzn. że ich ruch jest bezpośrednio zależny od czynności kierującego takim pojazdem” (komentarz do Art. 42 Kodeksu karnego, A. Marek, Kodeks karny. Komentarz, LEX, 2007, wyd- IV). W konsekwencji zmian legislacyjnych „dość popularna jazda rowerem w stanie nietrzeźwości” w strefie ruchu stanowi obecnie wykroczenie z art. 87 § 1a Ustawy z dnia 20 maja 1997 r. – Kodeks wykroczeń (Dz. U. z 1971 Nr 12, poz. 114 ze zm. dalej KW).

Prowadząc pojazd w stanie po użyciu alkoholu mamy do czynienia z wykroczeniem z art. 87 § 1 KW. Zgodnie z jego brzmieniem kto, znajdując się w stanie po użyciu alkoholu lub podobnie działającego środka, prowadzi pojazd mechaniczny w ruchu lądowym, wodnym lub powietrznym, podlega karze aresztu albo grzywny nie niższej niż 50 złotych. Kara aresztu w tym przypadku trwa najkrócej 5, najdłużej 30 dni. Grzywna natomiast może zostać wymierzona w kwocie do 5000 zł. Ponadto, obligatoryjnie orzekany jest zakaz prowadzenia określonych rodzajów pojazdów, w miesiącach lub latach na okres od 6 miesięcy do 3 lat. Istotny jest w tym przypadku okres, na który powyższy zakaz zostaje orzeczony, jeżeli jest to okres 12 miesięcy lub krótszy kierowca nie ma obowiązku ponownego zdawania egzaminu na prawo jazdy.

Omawiany art. 87 KW penalizuje również dwa inne wykroczenia. Jednym z nich jest wspomniane powyżej prowadzenie w stanie nietrzeźwości lub pod wpływem podobnie działającego środka, na drodze publicznej, w strefie zamieszkania lub w strefie ruchu innego pojazdu aniżeli pojazd mechaniczny (np. rower). Sprawca tego wykroczenia podlega analogicznym karom, jak ma to miejsce w przypadku prowadzenia pojazdu mechanicznego po spożyciu alkoholu z tą różnicą, że może być wówczas orzeczony wobec niego zakaz prowadzenia pojazdów innych aniżeli pojazdy mechaniczne (art. 87 § 1a i § 4 KW). Zakaz ten nie jest zatem obowiązkowy. Jeżeli to samo wykroczenie popełni osoba znajdująca się w stanie po użyciu alkoholu (np. rowerzysta z mniejszym stężeniem  alkoholu) lub podobnie działającego środka podlega ona karze aresztu do 14 dni albo karze grzywny. Odnośnie zakazu rzecz ma się tożsamo, tj. można wówczas orzec zakaz prowadzenia pojazdów innych aniżeli pojazdy mechaniczne, przy czym nie jest to obligatoryjne również w tym przypadku (art. 87 § 2 i § 4 KW).

Pamiętać należy, iż w KW zawarto regulację pozwalającą na zastosowanie nadzwyczajnego złagodzenia kary bądź odstąpienia od niej lub odstąpienia od zastosowania środka karnego (art. 39 § 1 KW). W wypadkach zasługujących na szczególne uwzględnienie można – biorąc pod uwagę charakter i okoliczności czynu lub właściwości i warunki osobiste sprawcy – zastosować nadzwyczajne złagodzenie kary albo odstąpić od wymierzenia kary lub środka karnego. Przepis ten zezwala zatem na odstąpienie od zastosowania wobec sprawcy wykroczenia prowadzenia samochodu w stanie po użyciu alkoholu, środka karnego w postaci zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych.

Ostatnia kwestia porusza problem niestosowania się sprawców powyższych czynów do orzeczonych wobec nich zakazów. Zgodnie z brzmieniem art. 244 KK kto nie stosuje się do orzeczonego przez sąd zakazu (…) prowadzenia pojazdów (…), podlega karze pozbawienia wolności do lat 3.

Mam nadzieję, że po lekturze powyższego artykułu wybiorą Państwo jazdę na jednym z gazów, tym właściwym :-).