Zmiana wysokości alimentów

Dodane przez: Joanna Zalewska,

Wraz z wiekiem dziecka wzrastają jego potrzeby. Kwota niezbędna do ich zaspokojenia jest uzależniona od wielu czynników i może być różna w poszczególnych okresach. Okoliczność ta może rzutować na fakt, iż świadczenie alimentacyjne, do którego dotychczas była uprawniona nasza pociecha, okazuje się niewystarczające. Zmienić może się również sytuacja finansowa zobowiązanego, co z kolei uzasadnia zmianę kwoty dostarczanych przez niego co miesiąc środków utrzymania i wychowania. Zarówno po stronie uprawnionego jak i zobowiązanego do świadczeń alimentacyjnych istnieje możliwość wytoczenia powództwa o zmianę (podwyższenie/zmniejszenie/wygaśnięcie) obowiązku alimentacyjnego.

Zakres świadczeń alimentacyjnych zależy od usprawiedliwionych potrzeb uprawnionego oraz od zarobkowych i majątkowych możliwości zobowiązanego (art. 135 § 1 ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. – Kodeks rodzinny i opiekuńczy, Dz.U. 1964, Nr 9, poz. 59; dalej KRO). Usprawiedliwione potrzeby to takie, których zaspokojenie pozwala uprawnionemu żyć w warunkach odpowiadających jego wiekowi, stanowi zdrowia, wykształceniu, przy czym katalog takowych potrzeb jest sprawą indywidualną. Z drugiej strony obciążenie danej osoby  obowiązkiem dostarczania środków utrzymania, a w miarę potrzeby także środków wychowania, zależy od tego jakie są zarobkowe i majątkowe możliwości zobowiązanego. Nie są tu brane pod uwagę wyłącznie aktualne dochody zobowiązanego, ale również jego możliwości zarobkowe, czyli kwoty, jakie zarabiałby, gdyby owe możliwości wykorzystywał w pełni. Przy określaniu możliwości zarobkowych zobowiązanego uwzględnia się m.in. jego wiek, stan zdrowia, przygotowanie zawodowe, wykształcenie, ale także możliwość zdobycia pracy w regionie, w którym mieszka jak i możliwość opuszczenia tego regionu. Możliwości majątkowe to z kolei aktywa zobowiązanego w postaci nieruchomości, akcji, obligacji, itp.[1]

Zgodnie z art. 138 KRO w razie zmiany stosunków można żądać zmiany orzeczenia lub umowy dotyczącej obowiązku alimentacyjnego. Takowa zmiana może polegać na zmianie wysokości alimentów, ale może dotyczyć również całkowitego wygaśnięcia obowiązku. Żądanie zmiany może złożyć zarówno uprawniony, którego potrzeby wzrosły, jak i zobowiązany, jeżeli uzna, że nie jest w stanie świadczyć na dotychczasowym poziomie, z uwagi na zmniejszenie jego możliwości zarobkowych i majątkowych. Przedmiotowa zmiana stosunków może polegać na zwiększeniu się zakresu usprawiedliwionych potrzeb z uwagi na leczenie, zajęcia dodatkowe, podjęcie płatnej nauki, wyjazd na studia, potrzebę stałej opieki pielęgnacyjnej. Z kolei przykładem mającym wpływ na obniżenie obowiązku alimentacyjnego może być choroba dłużnika, konieczność realizacji obowiązku alimentacyjnego wobec dziecka z nowego związku, utrata pracy z przyczyn niezależnych od pracownika. Jako szczególny przykład zmiany stosunków skutkujący wygaśnięciem obowiązku alimentacyjnego można wskazać osiągnięcie przez dziecko samodzielności ekonomicznej, w takim wymiarze, że może ono samodzielnie zaspokajać swoje potrzeby[2].

Zmiana umowy lub orzeczenia o obowiązku alimentacyjnym może nastąpić w drodze powództwa w oparciu o powyżej cytowany art. 138 KRO. Ostateczna ocena czy doszło do zmiany stosunków należy bowiem do sądu. Strona występująca o zmianę orzeczenia lub umowy dotyczącej obowiązku alimentacyjnego musi uzasadnić, że rzeczywiście nastąpiły zmiany stosunków, na które powołuje się w pozwie.

[1] M. Andrzejewski, H. Dolecki, J. Haberko, A. Lutkiewicz-Rucińska, A. Olejniczak, T. Sokołowski, A. Sylwestrzak, A. Zielonacki, Kodeks rodzinny i opiekuńczy. Komentarz, wyd. II, 2013 r., s. 517-519.

[2] Ibidem, s.  528-529.